दशैं विरोधीले यसरी मनाउँछन् दशैं


मोहन लामा रुम्बा

धेरैलाई लाग्दो हो कि दशैं पर्व सिर्फ नेपाली सनातनीहरूलाई मात्रै लाग्दो हो तर होइन नी हौ साथीहरू ! विदेशीलाई पनि लाग्छ । यिनीहरूले पनि यही पर्वको “छेक” पारेर विभिन्न क्षेत्रमा संलग्न आफ्नो “फुट सोल्जर” हरूलाई अभियान छेड्न ठुलै धनराशि खर्च गर्ने गर्छन् ।

उदाहरण :
दशैंको टीका अगाडिको केही दिनसम्म गाडी दुर्घटनामा परेर मरेकाहरूलाई “फलानो ठाउँ बाट घरमा दशैंको टीका थाप्न जाँदा गाडी दुर्घटनामा ठहरै” !
दशैंको टीका सकेपछिको पन्ध्र दिनसम्मको समाचार चाहिँ “वृद्ध बुबाको हातबाट टीका थापेर फर्कदै गर्दा बाटोमा ठहरै” ! अर्को पश्चिमी फण्डिङबाट बाँच्ने सुकीला-मुकिला तथाकथित बुद्धिजीवीको दशैं सम्बन्धी भ्रमपुर्ण पत्रपत्रिकामा आलेखको बाढी त छँदैछ ! यो पनि एक प्रकारले दशैं मनाएकै हो । विरोधमा नै सहि !

एकपटक सोंच्नुस् त :
कुनै जाति, धर्मको पर्वमा यसरी “ईद” मनाउन जाँदा, क्रीस्टमस मनाउन जाँदा वा मनाएर फर्कंदा गाडीमा ठहरै भन्ने समाचार आउँछ ? कुनै धर्मावलम्बीको पर्वको मुखमा आलोचनात्मक – समालोचना आन्द्रा भुँडी केलाएर पर्व सम्बन्धी कसैको लेख आउँछ ? तर दशैंको मात्रै आउँछ किन ? (सोंचेर हेर्नुस् एकपटक )

पश्चिमी देशहरूबाट फण्डेड जातिवादी संघसंस्थालाई पनि यही दशैंको बेला भ्याईनभ्याई चटारो पर्छ। अरु बेला भन्दा बढी प्रोग्रामको प्याकेज यहि बेला आउँछ। त्यसैले अरु बेला भन्दा बढी जतिसक्दो यही बेला प्रोग्रामहरू आयोजना गर्न हतार हुने गर्छ।

दशैं छेक्का यस किसिमका नाराहरू देखापर्छन् :

दलित मोर्चाको प्रशिक्षणमा…… महिषाशुर दलितको राजा हो । दलितलाई मारेको दिनको रूपमा मनाइने दशैं हामी दलितले मान्न हुँदैन !

तामाङ मोर्चाको प्रशिक्षणमा……. त्यो रिन्छेन दोर्जे तामाङको राजालाई मारेको दिन पारेर हिन्दूले मानेको पर्व हो । त्यसैले हामी तामाङले दशैं मान्न हुँदैन !

मगर मोर्चाको प्रशिक्षणमा…….. त्यो पृथ्वीनारायण शाहले हाम्रो मगर राजा मानसिंह खड्का मारेको दिन हो त्यसैले हामी मगरले दशैं मान्न हुँदैन !

राई र लिम्बुवान मोर्चाको प्रशिक्षणमा……….. त्यो जंगबहादुरले दसैं न मनाउँदा रामरिदम हाङलाई मारेको दिन हो । त्यसैले हामी राई लिम्बूले दशैं मान्न हुँदैन !

गुरुङ मोर्चाको प्रशिक्षणमा……… त्यो पृथ्वीनारायण शाहले हाम्रो घले राजा मारेको दिन हो । त्यही खुसियालीमा मनाएको दशैं हो । त्यसैले हामीले मान्न हुँदैन !

आदि-आदि यसरी प्रशिक्षण, भाषण, तालिम, सेमिनार, गोष्ठीहरू दशैंको अवधिभरी भ्याइनभ्याई हुन्छ । त्यसैले यो दशैं पर्व विदेशी दातालाई पनि आफ्नो “फुट सोल्जर” नेपालीमा बिना बर्दीका साम्राज्यवादका सिपाही परिचालन गर्न पाल्न धौधौ हुन्छ । भलै विरोधमा नै किन नहोस् तर दशैं त मान्छन्, मान्छन् ।

अर्कोतिर तिब्बती प्रभावमा परेका गुम्बालाई पनि यही बेला भ्याइनभ्याई हुन्छ । माघ पूर्णिमाको तिथिमा बस्नुपर्ने मौनव्रत (न्युङने) यही दशैंमा राख्छ । किनभने तामाङहरू दशैं मान्न जाला भन्ने डरले गर्दा । उता चर्चमा पनि एक हप्तासम्म निरन्तर प्रार्थनाका साथै विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गर्छन् । यसो गर्नुको कारण धर्म परिवर्तन गरिसकेकाहरू पनि परम्परादेखि मानिआएको दशैं पर्व मान्न जालान् भन्ने डरले उनीहरूको मन भुलाउन यस्तो आयोजना गर्ने गर्छन् । ठिक त्यही काम गुम्बामा न्युङने भन्दै आयोजना गर्छन् । जे होस् दसैं बहिस्कारको नाउँमा भ्याइनभ्याई यतातिर पनि हुन्छ ।

अर्को पनि झन् रोचक छ । बकर ईद पर्वमा सुतेको प्राणी प्रतिको मायामोह यही दशैंको बेला आन्द्रा भुँडीदेखि माया जागेर आउँछ । टाढा जान पर्दैन । एउटा सानो उदाहरण लिउँ । यसपालिको “बकर ईद” मा कुनै संस्थाले कपन डाँडा मुन्तिर रोहिंग्य शरणार्थी शिविरमा बस्ने इस्लाम दाजुभाइलाई पर्व मनाउन भनेर होला, दुई ट्रक जति राँगा भैंसी ल्याएर झारिदिए । बकर ईदमा सबैले काटेर खाए । एकैदिन सबै पशु काट्दा रगतको आहाल भयो त्यो क्षेत्रमा । त्यो रगतको आहाल भन्दा मास्तिर ठूलो ठुलो कपन गुम्बा छ तर सबै सुनसान छ । सबै मौन बसे । तर त्यतिबेला मौन बस्ने गुम्बाहरू पनि यही दशैंको छेकमा बौरिन थाल्छन् । प्राणीको माया जाग्न थाल्छ । र प्राण दान कार्यक्रम भन्दै “छेतार” कार्यक्रमको आयोजना गर्छन् ।

बडो अचम्म हो नी ! गुम्बाको मुन्तिर बकर ईदमा प्राण गएको प्राणी र दशैंमा प्राण गएको प्राणीमा समेत भेदभाव गर्छन् ।
जे होस् यो पनि दशैं मानेकै भन्न पर्छ भलै हिन्दु बौद्धमा मनोबैज्ञानिक फाटो ल्याउने परियोजना नै किन नहोस् !

अर्को सामाजिक संजालतिर “तामाङले दशैं मान्दैन, ल्होछार मान्छ !!” भन्दै पोस्ट हाल्नेको भीड लाग्छ तर क्रिसमस आउँदा तामाङले क्रिसमस मान्दैन, ल्होछार मान्छ भनेर कसैले पोस्ट गरेको देखिदैन । बरु क्रिसमसको शुभकामनाको ओइरो लाग्छ । त्यसैले सामाजिक संजालमा पनि दशैंको रौनक अर्कै हुन्छ भलै विरोधमा होस् तर मान्छन् ।

अर्को शाकहारी आन्दोलन पनि बेजोडको छ । क्रीस्चियनको पर्वमा दसैंमा भन्दा बढी राँगा बोका जान्छ मेरो शक्तिखोर इलाकामा अर्को इस्लामको त प्रत्येक घरले एउटा बोका, गाई, गोरु, उँट बलि दिनैपर्छ तर त्यतिबेला कतातिर सुत्न जान्छन् कुन्नी यही दसैंको छेकमा बौरेर आउँछन् । यो साइत जुर्नु पनि संयोग मात्रै होइन होला किनभने शाकहारी आन्दोलन त स्वास्थ्यसंग जोडिएको, सधैंभरीको लागि एजेन्डा हो तर वर्षको एकपटक मात्रै आउने पर्व नै कुरेर बस्ने त पक्कै कुछ-कुछ तो जरुर है !!

(मोहन लामा रुम्बाको फेसबुकबाट साभार गरिएको )


प्रकाशित : २०७८ आश्विन १५, शुक्रबार

धेरै पढिएको

ताजा समाचार